Senin, 03 Oktober 2016

FRETILIN Ejize Inkeretu Parlamentar ba Tusan Estadu


Bankada FRETILIN liu husi Deputadu iha Parlamentu Nasional ejizé atu hari komisaun inkeretu parlamentar ida hodi halo inkeretu ba tusan (divida) ne’ebe mak estadu iha.

Iha plenaria PN loron (3/10/2016) Deputadu Bankada FRETILIN husu inkeretu parlamentar tanba iha orsamentu retifikativu Parlamentu Nasional harii komisaun eventual  ida atu halo akompañiamentu ba liquidas divida estadu ne’ebe iha relasiona ho projetu emergensia iha 2013 tuir lista projetu ne’ebe mak governu liu husi Ministeriu Obras Publika Transporte Telekomonikasaun aprezenta.

Membru Komisaun Eventual, Kamarada Deputadu Manuel Castro dehan, iha posiblidade osan ne’ebe Parlamentu Nasional aprova iha Orsamentu Retifikativu  la too atu selu tusan tanba Komisaun Eventual deteta projetu foun barak no projetu barak mak naran la tama iha lista ne’ebe governu aprezenta maibe projetu ne’e ejiste.

“Tuir ami nia observasaun katak, ho orsamentu ne’ebe tau (Iha Orsamentu Retifikativu) ita seidauk bele atu halakon dividas estadu ninian, tanba lista ne’ebe (governu) fo mai ami, ami hare ami deteta, iha vikeke iha mos projetu foun lubuk ida, ne’ebe la sita iha relatoriu husi ministeriu nian mai (ministeriu obras publika),” dehan Castro iha Plenaria.

Komisaun Eventual ne’e, Castro dehan, detekta mos iha kompañia balun oras ne’e dadaun halo projetu estrada iha Municipiu Vikeke maibe Ministeriu Obras Publika ho ADN la hatene.

“Ami husu ba Sekretariu Estadu atu hatoo ba Konselhu Ministru liliu kompañia ida agora dadauk ho nia ekipamentus desloka ba mai iha Vikeke, bolu nia ho se deit mak iha kotuk atu mai esplika perante governu,perante Parlamentu Nasional tanba samak sira halo sasan (projetu) sira ne’e sei kuñesementu estadu depois obriga governu atu selu,” lamenta Castro.

A’at liutan, Castro dehan, divida estadu nian balun mai husi kutru governu konstitusional (AMP) nia tenpu, ezenplu estrada ida husi Uatulari tuan ba Kapuas halo iha governu AMP nia tenpu maibe seidauk selu too agora.

“Ami husu ba Obras Publika, Obras Publika dehan ne’e iha tenpu Sekretariadu Obras Publika AMP nia tenpu (Domingos Caeiro) mak fó, too agora mak foin ita atu selu,” dehan Castro

Castro duvida ho politika Governu nian dehan atu hamos tusan estadu nian iha 2016, maibe iha realidade osan ne’ebe mak aloka iha Orsamentu retifikativu la too atu selu tanba tusan barak tebtebtes.

Iha fatin hanesan, Prezidenti Komisaun Eventual Parlamentu Nasional  Kamarada Deputadu Ossorio Florindo sujere atu PN kria komisaun inkeretu Parlamentar ida atu halo inkeretu ba tusan sira ne’e tanba gasta osan barak.

“Hau sujere ba Parlamentu Nasional atu ita dignifika ita nia servisu , antes mandatu ne’e hotu se bele ita halo inkeretu ida lori bankada hothotu nia naran, ba asuntu dividas ne’e tanba ne’e osan barak mak gasta iha ne’e ita la hatene,” dehan Ossorio.

 Iha fatin hothotu, Ossorio dehan, Governu la haruka mos kompañia sira ba servisu, depois liña ministeriais la hatene ,servisu ema la akompaña, ema la supervisiona, laiha dezeñu, laiha BOQ, hotu mak ba verefika naran selu deit.

“Ita dehan ba sobu projetu ne’emos dehan kontra lei, nusa mak la sobu kedas bainhira projetu ne’e hahu, maibe hau dehan hahu atu sobu halo nusa, bainhira hahu deit ministeriu deit la hatene, hahu deit ADN la hatene halo nusa mak estadu bele kontrola projetu sira hanesan ne’e, laiha estudu, laiha levantamentu dadus ida,” dehan Kamarada Osorio.

Projetu barak vistu previa mos laiha servisu lao tiha ona, maibe governu nudar nain ba projetu la konsege detekta projetu hirak mak iha karaik ne’eba satan PN ne’ebe fiskaliza deit tuir orsamentu ne’ebe mak PN aprova.

“Tenki iha desizaun ida forte atu lori ema sira ne’e ba tribunal,liu husi ita nia inkeretu ruma mak ita sei kria,hau hanoin ita fo mos hanorin ida ba ita nia emprezariu sira atu kaer projetu ho kualidade,” dehan Ossorio.

Ejizensia Deputadu Bankada FRETILIN nian hetan sekunda husi Deputada Alvina husi Bankada CNRT no Virgilho Ornai husi Bankada PD husu  PN tenki deskute hodi hatene osan ne’e tau atu halo seda, Estrada karik osan hirak, kilometru hira?

Prezidenti Bankada FRETILIN Kamarada Aniceto Guterres husu Meja Parlamentu Nasional atu egenda diskusaun ketak ida hodi rona  Komisaun Eventual nia progres report ida hodi deskute asuntu ne’e.


4 komentar: